• Nội dung:
• # Isaac Newton – Thiên tài đã đặt nền móng cho khoa học hiện đại
• # Thiên tài không đến từ “quả táo rơi”
• # Ba định luật chuyển động – trụ cột của cơ học cổ điển
• # Một Newton rất đời thường: mèo, chó và cánh cửa nhỏ
• # Nhà khoa học và “nhà giả kim”
• # Từ vi – tích phân đến ánh sáng và vũ trụ
• # Di sản vượt thời gian

Isaac Newton – Thiên tài đã đặt nền móng cho khoa học hiện đại

Nhắc tới Isaac Newton, phần lớn chúng ta đều nhớ đến câu chuyện “quả táo rơi” gắn liền với sự ra đời của thuyết vạn vật hấp dẫn. Tuy nhiên, đằng sau giai thoại quen thuộc ấy là cả một cuộc đời cống hiến phi thường với những di sản khoa học đã làm thay đổi cách con người hiểu về vũ trụ.

Isaac Newton không chỉ là một nhà khoa học, ông là người đã định nghĩa lại cách con người suy nghĩ về tự nhiên.

Tại nhà thờ Westminster Abbey, trên bia mộ của Newton có khắc dòng chữ Latin: “Hic depositum est, quod mortale fuit Isaac Newtoni”, mang ý nghĩa: “Nơi đây an nghỉ một con người đã làm rạng danh trí tuệ nhân loại.” Lời khắc ấy không phải là sự tôn vinh quá đà, mà là sự thừa nhận xứng đáng dành cho một trong những bộ óc vĩ đại nhất lịch sử.

Thiên tài không đến từ “quả táo rơi”

Không ít người cho rằng phát hiện của Newton chỉ là kết quả của một khoảnh khắc tình cờ. Thực tế, “quả táo” chỉ là biểu tượng cho một quá trình tư duy kéo dài, nơi Newton không ngừng đặt câu hỏi về lực hấp dẫn, chuyển động và mối liên hệ giữa các vật thể trong vũ trụ.

Nếu tôi nhìn xa hơn người khác, đó là vì tôi đứng trên vai những người khổng lồ.

Trong tác phẩm Principia Mathematica xuất bản năm 1687, Newton đã trình bày một thí nghiệm tư duy nổi tiếng: một khẩu pháo khổng lồ đặt trên đỉnh núi cao, bắn viên đạn theo phương ngang. Nếu vận tốc đủ lớn, viên đạn sẽ không rơi xuống đất mà quay quanh Trái Đất – ý tưởng sơ khai cho khái niệm quỹ đạo vệ tinh sau này.

Ba định luật chuyển động – trụ cột của cơ học cổ điển

Cùng với định luật vạn vật hấp dẫn, ba định luật chuyển động của Newton đã trở thành nền móng cho toàn bộ cơ học cổ điển. Trước Newton, con người vẫn loay hoay với những lý giải mang màu sắc triết học hoặc thần học về chuyển động.

Chuyển động của các thiên thể và những vật nhỏ bé trên Trái Đất đều tuân theo cùng một quy luật.

Sự đơn giản nhưng chặt chẽ của ba định luật đã giúp nhân loại hiểu được mọi chuyển động, từ viên đạn pháo, bánh xe quay cho tới quỹ đạo của các hành tinh. Đây chính là cơ sở để khoa học – kỹ thuật phát triển vượt bậc trong nhiều thế kỷ sau đó.

Một Newton rất đời thường: mèo, chó và cánh cửa nhỏ

Ít ai biết rằng bên cạnh hình ảnh một học giả khép kín, Newton còn có những câu chuyện rất đời thường. Truyền thuyết về việc ông cho khoét cửa riêng cho mèo và mèo con tại phòng thí nghiệm ở Cambridge vẫn gây nhiều tranh cãi, nhưng nó phản ánh một khía cạnh rất “con người” của thiên tài khoa học này.

Dù câu chuyện đúng hay sai, việc người ta tìm thấy một cánh cửa với hai lỗ nhỏ sau khi Newton qua đời đã khiến hậu thế không khỏi tò mò. Newton – người giải thích được chuyển động của các hành tinh – lại cũng quan tâm đến những điều nhỏ bé trong đời sống thường nhật.

Nhà khoa học và “nhà giả kim”

Newton không chỉ là nhà vật lý và toán học, ông còn dành hàng chục năm nghiên cứu giả kim thuật. Những ghi chép còn lưu lại cho thấy ông từng tin vào khả năng tồn tại của “hòn đá phù thủy” – vật thể được cho là có thể chuyển hóa kim loại thường thành vàng.

Thiên nhiên còn ẩn chứa những quyền lực mà con người chưa thể hiểu hết.

Ngày nay, các nhà sử học cho rằng những nghiên cứu giả kim của Newton thực chất là các thí nghiệm hóa học sơ khai, phản ánh nỗ lực không ngừng của ông trong việc khám phá bản chất sâu xa của vật chất.

Từ vi – tích phân đến ánh sáng và vũ trụ

Newton là một trong những người đặt nền móng cho giải tích, công cụ toán học không thể thiếu trong vật lý, kỹ thuật và kinh tế học hiện đại. Ông cũng là người giải thích bản chất của ánh sáng, chứng minh rằng ánh sáng trắng thực chất là tập hợp của nhiều màu sắc khác nhau.

Ngoài ra, việc chế tạo kính viễn vọng phản xạ đã giúp Newton mở ra một kỷ nguyên mới cho thiên văn học, khi con người có thể quan sát vũ trụ với độ chính xác cao hơn rất nhiều.

Di sản vượt thời gian

Từ cơ học, quang học, toán học cho tới tài chính và thần học, dấu ấn của Isaac Newton trải dài trên nhiều lĩnh vực. Ông không chỉ để lại các phát minh, mà còn để lại một phương pháp tư duy khoa học – đặt câu hỏi, kiểm chứng và không ngừng nghi ngờ.

Isaac Newton qua đời năm 1727, nhưng những quy luật ông khám phá vẫn tiếp tục vận hành thế giới cho tới ngày nay. Có lẽ, đó mới chính là hình thức “bất tử” vĩ đại nhất của một nhà khoa học.