SƠ ĐỒ MẠCH ĐÁNH LỬA - KHỞI ĐỘNG - QUẠT GIÓ XE EXCITER 135 (2012) [BÌNH XĂNG CƠ
Trang chủ Chân ECM SƠ ĐỒ MẠCH ĐÁNH LỬA - KHỞI ĐỘNG - QUẠT GIÓ XE EXCITER 135 (2012) [BÌNH XĂNG CƠ

SƠ ĐỒ MẠCH ĐÁNH LỬA - KHỞI ĐỘNG - QUẠT GIÓ XE EXCITER 135 (2012) [BÌNH XĂNG CƠ

46 lượt xem

SƠ ĐỒ MẠCH ĐÁNH LỬA - KHỞI ĐỘNG - QUẠT GIÓ XE EXCITER 135 (2012) [BÌNH XĂNG CƠ]



Xe Yamaha Exciter 135 đời 2012 (dòng xe sử dụng bình xăng cơ / chế hòa khí) sở hữu hệ thống điện mạch đơn giản nhưng cực kỳ tối ưu. Đối với anh em thợ sửa chữa, việc phân tích sơ đồ nguyên lý mạch đánh lửa IC (CDI), mạch rơ-le đề khởi động và mạch cảm biến nhiệt độ điều khiển quạt gió tản nhiệt là kiến thức nền tảng giúp khoanh vùng pan bệnh cực nhanh khi xe gặp sự cố không nổ máy, mất lửa bugi hoặc sôi nước mát.





Sơ đồ mạch điện tổng thể trên xe Exciter 135 (Nguồn: 299.VN)


Bài viết này phân tích chi tiết toàn bộ màu dây, nguyên lý hoạt động, thông số góc đánh lửa, giải mã e điện và bảng tra cứu mã lỗi dựa trên sơ đồ điện thực tế của dòng Exciter 135 2012 xăng cơ.



1. BẢNG MÃ LỖI VÀ DẤU HIỆU NHẬN BIẾT HƯ HỎNG



Tuy sử dụng bình xăng cơ nhưng Exciter 135 (2012) vẫn được trang bị Đèn báo lỗi / Đèn báo nhiệt độ (Check Lamp) trên đồng hồ để cảnh báo người dùng khi hệ thống điện cảm biến hoặc nhiệt độ động cơ gặp sự cố:



Mã lỗi / Tín hiệu đèn Bộ phận gặp sự cố Dấu hiệu nhận biết & Triệu chứng Cách khắc phục / Kiểm tra
Nháy 1 lần / Sáng liên tục Cảm biến góc mở bướm ga (TP Sensor / TPS) Xe chạy bị hụp ga đầu, không vọt, máy nổ trập trùng khi tăng ga. Đo điện áp dây Y (Vàng) về IC, kiểm tra mòn mắt đọc TPS trên bình xăng cơ.
Nháy 2 lần Cảm biến nhiệt độ nước làm mát (ECT Sensor) Đèn báo nhiệt độ nháy, quạt gió quay liên tục hoặc không chịu quay khi máy nóng. Đo điện trở cảm biến ECT (dây G/R và B/L), kiểm tra giắc cắm lỏng hoặc đứt dây.
Đèn báo sáng đỏ cố định Nhiệt độ động cơ quá cao (Sôi nước mát) Máy nóng hổi, chạy ì, nước mát tràn ra bình phụ, quạt tản nhiệt không quay. Kiểm tra Rơ-le quạt, mô-tơ quạt, lúp-pê nước hoặc cảm biến ECT.
Mất toàn bộ tín hiệu đèn Mạch nguồn 12V / Cầu chì chính Bật chìa khóa không lên đèn, bấm đề không quay, mất lửa bugi. Kiểm tra Cầu chì chính 15A (Main Fuse), cọc bình ắc quy, dây BR sau khóa.


2. THÔNG SỐ GÓC ĐÁNH LỬA & THỜI GIAN ĐÁNH LỬA CHUẨN



Hệ thống đánh lửa của Exciter 135 xăng cơ phụ thuộc vào sự kết hợp giữa Cuộn kích (CKP) và Cảm biến vị trí bướm ga (TPS) gắn trên bình xăng con để IC (CDI) điều chỉnh thời điểm đánh lửa tối ưu:




  • ⋆ Góc đánh lửa cầm chừng (Garenti): Đạt khoảng 10° BTDC (Trước điểm chết trên) tại tốc độ vòng tua máy ~1.400 - 1.600 vòng/phút.
  • ⋆ Góc đánh lửa cực đại (Tối đa): Đạt khoảng 35° - 38° BTDC khi tua máy đạt trên 5.000 vòng/phút và bướm ga mở lớn.
  • ⋆ Thời gian đánh lửa (Thời gian dập mát Mobin sườn): Tín hiệu xả tụ từ CDI sang Mobin sườn cực ngắn, chỉ diễn ra trong khoảng 1.0ms - 2.0ms, tạo ra điện áp cao thế từ 15.000V - 25.000V tại đầu bugi để đốt cháy sạch hòa khí.

So sánh góc đánh lửa của Exciter 135 với Mio và Luvias (Xăng cơ)





Sơ đồ dây IC xe luvias (Nguồn: google)



  • ⋆ Yamaha Mio 110 / Nouvo 1, 2, 3 (Xăng cơ): Dùng bộ IC đánh lửa cố định theo tua máy, góc đánh lửa garenti khoảng 5° - 7° BTDC và góc cực đại chỉ tầm 30° - 32° BTDC. Xe không có cảm biến TPS nên không thể tự điều chỉnh góc đánh lửa theo độ tải của tay ga.
  • ⋆ Yamaha Luvias 125 (Bản xăng cơ): Đã được trang bị cảm biến TPS giống Exciter 135. Góc đánh lửa garenti nằm trong khoảng 8° - 10° BTDC, góc cực đại khoảng 34° - 36° BTDC. Tuy nhiên, đường cong đánh lửa của Luvias thiên về mượt mà ở ga đầu để phù hợp với xe tay ga truyền động vô cấp (CVT), trong khi Exciter 135 có đường cong đánh lửa gắt hơn ở dải tua trung và hậu để tối ưu cho xe số/côn tay.



Xe Luvias xăng cơ (Nguồn: google)




Xe Mio (Nguồn: google)


3. BẢN CHẤT THỰC TẾ CỦA E ĐIỆN (AUTOMATIC CHOKE) TRÊN BÌNH XĂNG CƠ



Rất nhiều người dùng và cả một số thợ sửa xe thường lầm tưởng rằng E điện (Chế độ khởi động lạnh tự động) là linh kiện dùng điện để "hâm nóng xăng" hay "đốt nóng bình xăng con". Đây là quan niệm hoàn toàn sai lầm về mặt kỹ thuật!



Nguyên lý hoạt động chuẩn xác của E điện:



  • ⋆ Không hâm nóng xăng: E điện thực chất là một van kim cơ khí kết hợp với cuộn dây điện trở / van nhiệt đóng mở đường gió phụ (hoặc đường xăng phụ) trên bình xăng con. Điện áp không hề tiếp xúc hay làm nóng xăng.
  • ⋆ Sử dụng nguồn điện như thế nào? E điện chỉ sử dụng nguồn điện 5V (từ IC) hoặc nguồn 12V (sau khóa/từ cuộn phát) cấp vào cuộn dây điện trở nhiệt bên trong cụm e điện.
  • ⋆ Cơ chế vận hành khi máy nguội:

  • ⋆ Khi máy nguội (mới bật khóa/nổ máy): Cuộn dây nhiệt trong e điện chưa nóng, cây kim e rút về sau -> Mở đường xăng phụ (hoặc đóng bớt đường gió) để cung cấp hỗn hợp hòa khí giàu xăng giúp động cơ dễ nổ máy.
  • ⋆ Sau khi máy đã nổ (khoảng 1 - 3 phút): Dòng điện chạy qua làm cuộn điện trở nóng lên, giãn nở thanh kim nhiệt đẩy đầu kim đóng chặt đường xăng phụ lại -> Xe trở về trạng thái hòa khí chuẩn, chạy êm và không bị hao xăng.


4. TỔNG HỢP MÀU DÂY THỰC TẾ TRÊN SƠ ĐỒ



Để tra cứu chính xác khi tháo dàn áo và đo đạc dây điện trên xe Exciter 135 (2012), anh em cần ghi nhớ ký hiệu màu dây chuẩn nhà sản xuất dưới đây:




  • ⋆ BK (Black - Đen): Dây mát sườn / mát chung toàn bộ hệ thống.
  • ⋆ R (Red - Đỏ): Dây lửa nguồn dương 12V trực tiếp từ bình ắc quy (trước ổ khóa).
  • ⋆ BR (Brown - Nâu): Dây lửa dương 12V sau khi bật ổ khóa điện (Ignition Switch).
  • ⋆ BU (Blue - Xanh dương): Dây tín hiệu / Nguồn cấp phụ (nối từ Cụm IC/CDI đến các cảm biến).
  • ⋆ BU/W (Blue/White - Xanh dương sọc trắng): Dây kích dập mát rơ-le đề từ nút nhấn công tắc đề.
  • ⋆ W/Y (White/Yellow - Trắng sọc vàng): Dây điều khiển kích dập mát rơ-le quạt gió tản nhiệt từ Cụm IC/CDI.
  • ⋆ O (Orange - Cam): Dây kích cao áp từ IC/CDI xuất ra mobin sườn.
  • ⋆ W (White - Trắng) & G/R (Green/Red - Xanh lá sọc đỏ): Tín hiệu từ cuộn kích (CKP Sensor / Kích mâm lửa) về IC/CDI.
  • ⋆ G/R (Green/Red) & B/L (Black/Blue - Đen sọc xanh dương): Tín hiệu cảm biến nhiệt độ nước làm mát (ECT Sensor).
  • ⋆ B/L (Black/Blue), L/B (Light Blue / Xanh nhạt), Y (Yellow - Vàng): Tín hiệu cảm biến vị trí góc mở bướm ga trên bình xăng cơ (TP Sensor / TPS).

5. NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CHI TIẾT THEO TỪNG MẠCH



a. Mạch nguồn & Cầu chì chính


Điện áp 12V từ Bình ắc quy (Battery 12V) đi qua Cầu chì chính 15A (Main Fuse 15A) bằng dây màu R (Đỏ):



  • ⋆ Nhánh 1: Đi trực tiếp đến Tiếp điểm cuộn dây Rơ-le đề (Starter Relay) và Rơ-le quạt (Fan Relay).
  • ⋆ Nhánh 2: Cấp nguồn đến Ổ khóa điện (Ignition Switch) và đường sạc Diode (To Diode Charging). Khi bật khóa điện sang ON, nguồn điện chuyển sang dây BR (Nâu) cấp lửa 12V sau khóa cho IC/CDI, Đèn báo lỗi/nhiệt độ (Check Lamp), Cuộn dây Rơ-le đề và Cuộn dây Rơ-le quạt gió.

b. Mạch Đánh lửa (Hệ thống IC / CDI & Mobin sườn)


Do đây là phiên bản Exciter 135 xăng cơ, hệ thống đánh lửa phụ thuộc vào cụm IC (CDI) kết hợp thông số từ các cảm biến cơ học/nhiệt độ:



  • ⋆ Nguồn nuôi IC: Nhận nguồn 12V sau khóa (Dây BR) và Mát sườn (Dây BK).
  • ⋆ Tín hiệu kích thời điểm đánh lửa: Cuộn kích (CKP Sensor) dưới mâm lửa gửi tín hiệu xung về IC/CDI qua dây W (Trắng) và dây G/R (Xanh lá/Đỏ).
  • ⋆ Tín hiệu góc mở ga TPS (TP Sensor): Cảm biến TPS gắn trên bình xăng con nhận nguồn/mát và gửi tín hiệu điện áp về IC/CDI qua các dây BU, B/L, Y. IC sẽ tự động điều chỉnh góc đánh lửa sớm hay muộn theo độ mở tay ga giúp xe lướt bốc và tiết kiệm xăng.
  • ⋆ Xuất lửa cao áp: IC xử lý tín hiệu và xuất dòng điện kích qua dây O (Cam) cấp cho Mobin sườn, dập lửa qua Bugi để đốt cháy hòa khí trong buồng đốt.

c. Mạch Khởi động (Mạch củ đề / Starter Motor)



  • ⋆ Khi nhấn nút Đề (Starter Switch): Dòng điện từ dây BR (Nâu) đi qua cuộn dây của Rơ-le đề (Starter Relay), đi qua nút Đề, qua Diode bảo vệ chống ngược dòng và dập về mát BK (Đen).
  • ⋆ Hút tiếp điểm: Cuộn dây Rơ-le đề có dòng điện chạy qua sẽ tạo từ trường hút đóng tiếp điểm công suất, nối thông dây R (Đỏ) sang Mô-tơ đề (Starter Motor), giúp củ đề quay và kéo động cơ khởi động.

d. Mạch Điều khiển Quạt gió tản nhiệt (Fan Control System)



  • ⋆ Nhận biết nhiệt độ: Cảm biến nhiệt độ nước làm mát (ECT Sensor) cắm ở lốc máy sẽ thay đổi điện trở theo nhiệt độ nước mát và gửi tín hiệu về IC/CDI.
  • ⋆ Kích hoạt quạt tự động: Khi nhiệt độ nước mát vượt quá ngưỡng cho phép (khoảng >90°C), IC/CDI sẽ xuất lệnh dập mát cho dây W/Y (Trắng/Vàng) để kích hoạt Cuộn dây Rơ-le quạt (Fan Relay).
  • ⋆ Quạt quay: Tiếp điểm Rơ-le quạt đóng lại, cấp nguồn 12V từ dây R (Đỏ) sang Quạt gió (FAN) giúp thổi mát két nước tản nhiệt.

6. HƯỚNG DẪN BẮT BỆNH & BẢO TRÌ BẰNG ĐỒNG HỒ VOM



a. Pan bệnh: Xe bị mất lửa bugi (Máy không nổ)



  • ⋆ Bước 1: Rút giắc IC, bật chìa khóa ON, dùng đồng hồ đo chân dây BR (Nâu) với dây BK (Đen). Nếu không đủ 12V: Kiểm tra lại cầu chì 15A, ổ khóa hoặc đứt dây nguồn.
  • ⋆ Bước 2: Đo điện trở cuộn kích CKP giữa dây W (Trắng) và G/R (Xanh lá/Đỏ). Thông số tiêu chuẩn nằm trong khoảng 200Ω - 500Ω. Nếu hở mạch -> Cuộn kích hỏng hoặc đứt dây.
  • ⋆ Bước 3: Kiểm tra dây O (Cam) từ IC ra Mobin sườn. Nếu nguồn và kích đủ mà không xuất lửa ra dây cam -> Hỏng cụm IC/CDI.

b. Pan bệnh: Xe chạy mau sôi nước, quạt tản nhiệt không quay



  • ⋆ Bước 1: Rút giắc quạt gió (FAN), đấu trực tiếp 2 dây quạt vào bình ắc quy 12V. Nếu quạt không quay -> Quạt bị cháy/kẹt cánh.
  • ⋆ Bước 2: Nối tắt chân dây R (Đỏ) sang dây cấp vào quạt tại Rơ-le quạt để kiểm tra dây dẫn.
  • ⋆ Bước 3: Rút giắc IC, dùng dây mát quẹt thử vào dây W/Y (Trắng/Vàng). Nếu Rơ-le quạt đóng tạch và quạt quay -> Rơ-le tốt, nguyên nhân do Cảm biến nhiệt độ ECT bị hỏng hoặc IC không xuất lệnh kích mát.

Hy vọng bài phân tích chi tiết sơ đồ mạch điện Exciter 135 (2012) xăng cơ kèm bảng tra mã lỗi và giải mã e điện này sẽ là tài liệu hỗ trợ đắc lực cho anh em thợ trong quá trình sửa chữa!

Bài trước Bài sau